“बालबालिकालाई श्रममा नलगाउँ, बालश्रम मुक्त समाजको निर्माण गरौं” भन्ने नारालाई स्थापित गर्न पनौती नगरपालिकाले अभियान थालेको छ । नगरपालिकाले बाल श्रम निवारणका लागि विद्युत्तीय माध्यमबाट बालबालिकाहरुको तथ्याङ्क संकलन, घर परिवारको स्तर, व्यवसायको स्तर, बालश्रमका अवस्था पहिचान गर्ने बालश्रमको मुल कारण पत्ता लगाउने, बाल श्रम निवारणका लागि सचेतना र वकालत गरी पहलकदमी गरी अघि बढेको नगर प्रमुख रामशरण भण्डारीले बताउनुभयो । पनौती नगरपालिकामा ५ वर्ष देखि १८ वर्ष मुनी उमेरका बालबालिका १३ हजार ८ सय ३५ छन् । जसमा १७ जना बालबालिका बाल श्रमीक भएको र ४२ जना विद्यालय जान वञ्चित रहेको बालमैत्री शाखा प्रमुख केशव बञ्जाराले बताउनुभयो । पनौती नगरपालिकाले वडा नं ११ मा बालश्रम मुक्त वडा घोषणा गरी सकेको छ । आज पनौती वडा नं ५ मा, वडा नं ८ मा, बुधबार र फागुन २५ गते २ नं वडामा बालश्रममुक्त वडा घोषणा गर्ने तयारी नगरपालिकाले गरेको छ । नेपालमा अझै पनि ११ लाख भन्दा बढी बालबालिकाहरु घर, होटल, मनोरञ्जन क्षेत्र, कृषि र वर्कसपमा बाल श्रमिकको रुपमा काम गर्दै आएको पाईन्छ । समग्र बालबालिकाको अवस्थाको बारेमा उद्दवराज पौडेलले जानकारी दिनु भएको थियो ।
बाल अधिकार सम्बन्धी महासन्धी १९८९ ले १८ वर्ष मुनिका व्यक्तिलाई बालबालिकाको रुपमा परिभाषित गरेको छ । त्यस्तै गरी बालबालिका सम्बन्धी ऐन २०७५ ले पनि १८ वर्ष मुनिका व्यक्तिलाई बालबालिकाको रुपमा व्याख्या गरेको छ । बालबालिकाको आधारभूत आवश्यकता नै बाल अधिकार हो । जसमा बाँच्न पाउने अधिकार, संरक्षण पाउने अधिकार, विकास सम्बन्धी अधिकार र सहभागीता सम्बन्धी अधिकार पर्दछन् । बाल अधिकार सम्बन्धी महासन्धी १९८९, नेपालको संविधान २०७२, बालबालिका सम्बन्धी ऐन २०७५, बालश्रम (निषेध र नियमित गर्ने ऐन २०५६ लगाएतले बाल अधिकारको सुनिश्चितता प्रदान गरेको छ । उमेर नपुगेका बालबालिकाहरुको लागि कोहि कसैले डर, त्रास देखाई श्रममा लगाए बालश्रम ऐन २०५६ दफा ४ अनुसार निजलाई एक वर्ष कैद ५० हजार जरीवाना वा दुवै सजाए हुने व्यवस्था छ । पनौती नगरपालिकाले हिजो बालश्रम निवारणका लागि सञ्चारकर्मी सँग छलफल तथा अन्तरक्रिया कार्यक्रममा नगर प्रमुख राम शरण भण्डारीले समग्र पनौती नगरको विकास र समृद्धिमा हामी जनप्रतिनिधि लागेका बताउँदै । सबैको साथ सहयोगले मात्र गन्तव्यमा पुगीने हाम्रो विस्वास छ भन्नु भयो ।
शिक्षा, स्वास्थ्य, भौतिक पूर्वाधारको दिगो विकास, बालबालिकाहरुको बाल अधिकार, बालबालिकाहरुको नेतृत्व र व्यक्तित्व विकास गरी दिगो लक्ष्य प्राप्तिको लागि निरन्तर लागि पर्ने प्रतिवद्धता नगरप्रमुख भण्डारीले व्यक्त गर्नु भयो । उप–प्रमुख गिता बञ्जाराले पनौती नगरपालिका ऐतिहासिक, सांस्कृतिक सम्पदाको धनी, पर्यटन क्षेत्रको बिकास, शिक्षा, स्वास्थ्य, महिला सशक्तिकरण बालबालिकाहरुको बृहत्तर हितमा लागि नगरको विकासमा सधैं तदारुकताका साथ लाग्ने बताउनुभयो । प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत रामप्रसाद आचार्य, नेपाल पत्रकार महासंघ काभ्रेकी उपाध्यक्ष सुनिता सापकोटाले मन्तव्य राख्नु भएको थियो । अग्रज पत्रकार मधुसुधन गुरागाइले पनौती नगरले नागरिक मैत्री सेवा प्रवाह, सुशासन र पादर्शीतामा ध्यान केन्द्रीत गरी कार्य गर्नुपर्ने सुझाव दिनुभयो । आगामी २०८१ असार मसान्त सम्ममा नगरको सबै वडा, बालश्रम निवारण नगर घाषणाको लागि तयारीलाई तिव्रता दिईने जनाएको छ । उक्त योजना सम्पन्न गर्न ५२ लाख ५५ हजार बजेट रहेको जनाएको छ । अन्तराष्ट्रिय श्रम संगठनको सहयोगमा उक्त योजना सम्पन्न हुने नगरपालिकाले जनाएको छ ।
