वाह बालेन वाह, मौनता भित्र कति स्पष्टता रहेछ । आखिर बहुसङ्ख्यक नेपालीको आवाज एक शपथ मै दियौ । तिमीलाई लाखौं लाख शुभकामना छ । मन्त्रोच्चारण र शंखध्वनिले शपथ समारोहलाई गुञ्जायमान बनायौ । नेपालको प्रधानमन्त्रीले शपथ लिँदै गर्दा यसपटक हाम्रो माटोको सुगन्ध दुनियाले थाहा पायो र सभ्यताको झल्को सारा संसारले देख्यो । १०८ बटुकहरूको स्वस्ति–शान्ति वाचन र १०८ लामा गुरुहरूको मंगल पाठले सम्पूर्ण वातावरणलाई आध्यात्मिक बनायो । ७ शंखको गुञ्जनले नयाँ नेतृत्वलाई पक्कै सकारात्मक ऊर्जा प्राप्त भएको हुनुपर्छ, त्यसैले त तिम्रा शुरुकै दिनमा नेपालका शत्रुहरू दिग्भ्रमित भइसकेका छन् । अझ किराँत धर्मावलम्बीहरूको जीवन रक्षक सिलाम साक्मा र मिथिलाको चित्र पृष्ठभूमिमा देख्नेहरूलाई एकै पटक राम्रो जवाफ दियौ । बहु संस्कृतिको संरक्षण गर्ने तिम्रो मौन संवादले सनातन संस्कृतिको इतिहासलाई व्युँझाएको छ । यो सांस्कृतिक एकताको सन्देशले विश्वमा नेपालको पहिचान अझै उच्च बनाएको छ । यो उत्साहपूर्ण अभिव्यक्तिले बालेन शाहको शपथ समारोहलाई केवल राजनीतिक घटना नभई वैदिक सनातन, बौद्ध, किराँत र मिथिला परम्पराको जीवन्त एकीकरण बनाएको छ । १०८ बटुकहरूको स्वस्ति–शान्ति वाचन, १०८ लामा गुरुहरूको मंगल पाठ, सात शंखको गुञ्जन र सिलाम साक्मासँग मिथिलाको चित्र पृष्ठभूमिले नेपालको बहुलवादलाई विश्वसामु उजागर गरेको छ । संख्या १०८ वैदिक गणित, ज्योतिष, खगोल र पुराणको आधार हो जसले ब्रह्माण्डीय सद्भाव, मुक्ति र सृष्टिको पूर्णतालाई प्रतिनिधित्व गर्छ । सनातन हिन्दु धर्ममा १०८ ले अस्तित्वको पूर्णता जनाउँछ । मुक्तिकोपनिषद् स्पष्ट भन्छ ः शरीररहित मोक्ष चाहनेले १०८ उपनिषद्हरू पढ्नुहोस् । तिनको क्रम सुन्नुहोस् । मुक्तिकोपनिषद्ले १०८ उपनिषद्हरूलाई मोक्षको साधन मानेको छ । वाराह पुराणमा माला जपको विधि उल्लेख छ ः अष्टोत्तरशतै ः पूर्वा पञ्चाशद्भिस्तु मध्यमा । कन्यसी पञ्चविंशत्या परिमाणं विधीयते ।। अर्थात्, मन्त्र जपको उत्तम विधि १०८ पटक हो । आयुर्वेदअनुसार शरीरमा १०८ मर्म बिन्दु छन् जसमा प्राण र चेतना मिल्छन् । संस्कृत वर्णमालामा ५४ अक्षर छन्, प्रत्येकको शिव (पुरुष) र शक्ति (स्त्री) रूप हुन्छः ५४ × २ = १०८ । श्री यन्त्रमा ५४ त्रिभुज बिन्दुहरूको दुईगुणा पनि १०८ हो जसले शरीर र ब्रह्माण्डको समानता देखाउँछ । समारोहमा १०८ बटुकहरूको स्वस्ति–शान्ति वाचनले यही वैदिक परम्परालाई जीवन्त बनाएको छ । बौद्ध धर्ममा १०८ ले १०८ क्लेश (लोभ, द्वेष, मोह आदि) लाई जनाउँछ । त्यस्तै गरेर बुद्ध दर्शन अनुसार ३६ किसिमका भावनाहरू छन् । भावनाहरूलाई विगत, वर्तमान र भविष्यमा गुणन गर्दा १०८ हुन्छन् । नेपालको समारोहमा १०८ लामा गुरुहरूको मंगल पाठले यो बौद्ध परम्परालाई समेटेर बहुधार्मिक एकता देखाएको छ । तिब्बती बौद्ध ग्रन्थ काङ्ग्युर १०८ खण्डमा विभाजित छ । लंकावतार सूत्रमा बोधिसत्त्वले बुद्धलाई १०८ प्रश्न सोधेका छन् । ज्योतिषीय महत्वमा ९ ग्रह (सूर्य, चन्द्र, मङ्गल, आदि) र १२ राशि (मेष, वृष, मिथुन आदि) को गुणन ९ × १२ = १०८ हुन्छ । खगोल मण्डलमा रहेका २७ नक्षत्र हरुका हरेक नक्षत्रका ४ पाद छन्, यसरी हेर्दा २७ नक्षत्रमा १०८ हुन्छन् । यो संख्या ग्रह–नक्षत्र प्रभावलाई सन्तुलित पार्ने ज्योतिषको गणितीय आधार हो । सूर्य सिद्धान्तमा सूर्य–चन्द्र प्रणालीसँग जोडिन्छ । वैदिक गणितीय प्रमाणहरू अत्यन्त गहन छन् । उता १०८ हाइपरफ्याक्टोरियल संख्या पनि हो ः अर्थात् १ को एक २ को वर्ग र ३ को क्युब, यी तीनैवटा (१, ४, र २७) को गुणनफल पनि १०८ नै हुन्छ । यो सृष्टिको प्रारम्भिक तीन सङ्ख्याहरूको घातीय संयोजन हो जसले एकत्व (१) अर्थात् परमब्रह्म सत्य, द्वैत (२) अर्थात् प्रकृति र पुरुष र त्रिगुण (३) अर्थात् सत्य रज र तम को पूर्ण एकीकरण देखाउँछ । यो हर्षद संख्या पनि होः १ + ० + ८ = ९, १०८ ÷ ९ = १२ । वैदिक सङ्ख्या–विज्ञानमा यो “पूर्ण आनन्द” को प्रतीक हो । ऋग्वेदमा १०८ लाई “१०८ चरणको आन्तरिक सूर्य यात्रा” को रूपमा व्याख्या गरिन्छ । सुल्ब सूत्रहरूमा पञ्चभुजको आन्तरिक कोण १०८ डिग्री हुन्छ जसले ज्यामितीय सद्भावको प्रमाण दिन्छ । यता आधुनिक विज्ञानलाई पनि हेरौं । आधुनिक विज्ञानले वैदिक ज्ञानको पुष्टि गर्छ । सूर्य र पृथ्वीको बीचको दूरी, सूर्यको व्यास (डायमिटर) को लगभग १०८ गुणा छ, आधुनिक विज्ञानले निकालेको सूर्य र पृथ्वीको बीचको दूरी पनि ठ्याक्कै त्यही नै हो । त्यस्तै गरेर चन्द्रमा र पृथ्वीको बीचको दूरी पनि चन्द्रमाको व्यासको १०८ गुणा र सूर्यको व्यास धरतीको व्यासको १०८ गुणा नजिक छ । यी अनुपातहरूले सूर्य र चन्द्रको आकाशमा समान आकार देखाउने गर्दछन् जसले ग्रहण सम्भव बनाउँछ । आहा कति वैज्ञानिक रहेछ । हाम्रा पूर्वजहरूले आजभन्दा हजारौं हजार वर्ष पहिला यी सारा कुराहरु पत्ता लगाएका थिए । यसरी १०८ को सङ्ख्याको महत्व रहेको छ । वैदिक ऋषिहरूको यन्त्ररहित अवलोकनबाट यो गणना भएको थियो । समारोहको शंखध्वनिले यो ब्रह्माण्डीय सद्भावलाई ध्वनिमय बनाएको छ । समारोहमा ऋग्वेद र यजुर्वेदका श्लोकहरूले ऊर्जा प्रदान गरे । स्वस्तिबाचन “स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रवाः स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः । स्वस्ति नस्ताक्ष्र्यो अरिष्टनेमिः स्वस्ति नो बृहस्पतिर् दधातु ।।” ऋग्वेदको यो श्लोकले इन्द्र, पूषा, ताक्ष्र्य र बृहस्पतिबाट कल्याण माग्छ । शान्ति पाठमा अझ अगाडि छ “ॐ आ नो भद्राः क्रतवो यन्तु विश्वतोऽदब्धासो अपरीतास उद्भिदः । देवा नो यथा सदमिद्वृधे असन्नप्रायुवो रक्षितारो दिवे–दिवे ।।” यी मन्त्रहरूले वातावरणलाई आध्यात्मिक बनाए । सात शंखको गुञ्जनले पुराणिक महत्व बोकेको छ । पद्म पुराण र देवी भागवत पुराण भन्छन् ः “यत्र शंख ध्वनि नास्ति न पद्मा तत्र तिष्ठति” । शंख ध्वनिले पाप नाश गर्छ र लक्ष्मीको वास गराउँछ । किराँत परम्पराको सिलाम साक्माले जीवन रक्षा गर्दछ भने मिथिलाको चित्र पृष्ठभूमिले मैथिली संस्कृतिको सम्मान देखाएको छ । यसरी बालेन शाहको मौन संवादले बहु संस्कृतिको संरक्षण गर्दै सनातन इतिहासलाई बुझाएको छ । १०८ ले वैदिक गणित (हाइपरफ्याक्टोरियल, हर्षद, ९×१२, २७×४, ५४×२), ज्योतिष र ब्रह्माण्डीय सद्भावलाई एकीकृत गर्छ । शपथ समारोहले यो संख्यामार्फत प्राचीन ज्ञानलाई आधुनिक नेतृत्वसँग जोडेर सांस्कृतिक पुनर्जागरणको सन्देश दिएको छ । बालेन शाहले मौनताभित्र स्पष्टता देखाएर बहुसङ्ख्यक नेपालीको आवाज बोकेका छन् । माटोको सुगन्ध, सभ्यताको झल्को, शत्रुहरूको दिग्भ्रम र बहु संस्कृतिको संरक्षणले नेपालको विश्व पहिचान उजागर गरेको छ । वैदिक श्लोकहरूले प्रमाणित गर्छन् कि १०८ मुक्ति, ज्ञान र एकताको द्वार हो । आधुनिक युगमा पनि यो संख्या विज्ञान र आध्यात्मिकतालाई जोड्छ । नेपालको नयाँ नेतृत्वले यसलाई अपनाएर समृद्ध, एकीकृत र सांस्कृतिक रूपमा बलियो राष्ट्र निर्माणको नयाँ युग सुरु गरेको छ । बालेन शाहको नेतृत्वमा गठित मन्त्रिपरिषद्लाई धेरै धेरै साधुवाद छ । नेपालको उन्नति प्रगति र आध्यात्मिक जागरणमा यसले ठूलो फड्को मार्न सकोस्। जय नेपाल । सबैको जय होस् ।
