महर्षि वेदव्यासले १०१ फरक फरक कुम्भमा १०१ जना कौरवहरुलाई क्लोनिङ प्रविधि अपनाएर जन्माएका थिए । यदि यहाँहरुले महाभारत अध्ययन गर्नुभएको छ भने महर्षि वेदव्यासले गान्धारीको गर्भबाट निस्किएको मासुको पिण्डलाई विभाजन गरेर १०० भाइ छोरा र एक छोरी (१०० भाइ कौरव र एक छोरी दुःशला) लाई जन्म दिन सहयोग गरेका थिए । महाभारतका अनुसार गान्धारीले लामो समयसम्म गर्भधारण गरेपछि एउटा निर्जीव मासुको पिण्डलाई जन्म दिइन् । निराश भएर उनले त्यसलाई फ्याँक्न लागेकी थिइन्, तर महर्षि वेदव्यासले त्यो मासुको पिण्डलाई १०१ टुक्रामा विभाजन गर्न लगाए । त्यसपछि ती टुक्राहरूलाई घिउले भरिएका १०० छुट्टाछुट्टै भाँडाहरू (कुम्भ) मा राखेर निश्चित अवधिसम्म सुरक्षित स्थानमा राख्न निर्देशन दिए । तोकिएको समय पूरा भएपछि, ती भाँडाहरूबाट क्रमशः १०० जना कौरव पुत्रहरू र एक छोरी दुःशलाको जन्म भयो । आधुनिक विज्ञानको क्लोनिङ भन्ने शब्द त्यति बेला प्रयोग भएन होला तर प्रविधि त रहेछ नि ! एउटै जैविक स्रोत (मासुको पिण्ड) बाट धेरै सन्तानहरू उत्पन्न गर्ने तरिका – लाई आधुनिक समयमा केही मानिसहरूले क्लोनिङ वा टेस्ट–ट्युब बेबी जस्तो प्रविधिको प्राचीन रूपक वा अवधारणाको रूपमा व्याख्या गर्ने गर्छन् । यस्तो गर्भशास्त्र प्रविधिका जनक हाम्रा महर्षी वेदव्यास बहुमुखी प्रतिभाका धनी थिए । प्राचीन समयमा यस्ता अद्वितीय ज्ञान, साहित्य, धर्मशास्त्रका मूर्धन्य महान गर्भशास्त्री महर्षि कृष्ण द्वैपायन वेदव्यास प्रविधि र विज्ञानको क्षेत्रमा समेत  योगदान दिएका प्रशस्त उदाहरण पढ्न सुन्न पाइन्छ ।     एउटै जैविक स्रोत (मासुको पिण्ड) बाट धेरै सन्तानहरू (नभलभतष्अबििथ चभबितभम ष्लमष्खष्मगबकि) उत्पन्न गर्ने तरिका – लाई आधुनिक समयमा केही मानिसहरूले क्लोनिङ वा टेस्ट–ट्युब बेबी जस्तो प्रविधिको प्राचीन रूपक वा अवधारणाको रूपमा व्याख्या गर्ने गर्छन् ।     हिन्दु धर्मशास्त्र र वाङ्मयका विशाल सागरमा महर्षि वेदव्यास एक ध्रुवतारा समान छन् । उलाई केवल वेदहरूको संकलनकर्ता र महाभारत जस्तो महाकाव्यको रचयिता मात्र नभई, तत्कालीन समाज र ज्ञान–विज्ञानका विभिन्न पक्षहरूमा गहिरो अन्तर्दृष्टि राख्ने एक महान् द्रष्टाको रूपमा पनि चिनिन्छ । महाभारतमा वर्णित कौरवहरूको जन्मको असाधारण प्रवधीले आधुनिक विज्ञानका केही अवधारणाहरू, विशेष गरी ’क्लोनिङ’ गर्भशास्त्र सँग यसको सम्बन्धबारे रोचक प्रश्नहरू उब्जाउँछ ।     आधुनिक भनिएको प्रविधिमा ’क्लोनिङ’ भन्नाले कुनै जीवको आनुवंशिक रूपमा प्रतिलिपि तयार पार्ने जैविक प्रविधि बुझिन्छ । कौरव जन्मको प्रविधिलाई हेर्दा, एउटै जैविक स्रोत (गान्धारीको गर्भबाट निस्किएको पिण्ड, जसमा गान्धारी र धृतराष्ट्र दुवैको आनुवंशिक योगदान हुनुपर्छ) बाट धेरै सन्तानहरू (१००+१) को उत्पत्ति भएको देखिन्छ । ती मासुका टुक्राहरूलाई अलग–अलग भाँडामा राखेर विकसित गर्नु, आधुनिक ’इन भिट्रो फर्टिलाइजेसन’ (क्ष्ख्ँ) वा कृत्रिम गर्भाधान र विकास (बचतषष्अष्ब िनभकतबतष्यलरष्लअगदबतष्यल) को अवधारणासँग मिल्दोजुल्दो देखिन्छ । यस अर्थमा, यो प्रक्रियालाई ’जैविक प्रतिरूपण’ (दष्ययिनष्अब िचभउष्अिबतष्यल) को एक आदिम प्रविधि पनि मान्न सकिन्छ ।     हुन त आधुनिक क्लोनिङमा सामान्यतया एउटा जीवबाट अर्को हुबहु जीव बनाइन्छ, तर यहाँ एउटै पिण्डबाट धेरै अलग–अलग व्यक्तिहरू (जो एकअर्काका भाइ–बहिनी थिए, विकसित भएका छन्, जुन ’एम्ब्रियो स्प्लिटिङ’ (झदचथय कउष्तितष्लन) को अवधारणासँग केही हदसम्म नजिक देखिएता पनि यो आधुनिक क्लोनिङ प्रविधिको प्राचीन रूप भन्नुपर्छ ।     प्राचीन वैदिक सनातन गर्भशास्त्र (भ्mदचथययिनथ) ले प्राचीन समाजमा गर्भ र भ्रूण विकाससम्बन्धी ज्ञानको भण्डारको गहिरो उपस्थिति देखाउँछ । आयुर्वेदका महान् ग्रन्थहरू, जस्तै ’चरक संहिता’ र ’सुश्रुत संहिता’ मा गर्भधारण, भ्रूणको क्रमिक विकास (मासानुमासिक वृद्धि), लिङ्ग निर्धारणका कारकहरू, गर्भवती महिलाको आहार–विहार, र गर्भको सुरक्षाबारे विस्तृत वर्णन पाइन्छ ।     वेदव्यासले कौरवहरूको जन्मका लागि अपनाएको विधि (पिण्ड विभाजन, घिउ भएको भाँडामा संरक्षण, निश्चित तापक्रम र समय) ले तत्कालीन समयमा जीवनको विकासका लागि आवश्यक भौतिक र वातावरणीय तत्त्वहरूबारे सचेतता रहेको देखाउँछ । घिउलाई पोषक तत्त्व र संरक्षण माध्यमको रूपमा प्रयोग गर्नु, र भाँडाहरूलाई निश्चित अवधिसम्म सुरक्षित राख्नुले भ्रूण विकासका लागि आवश्यक पोषण र वातावरण (ष्लअगदबतष्यल भलखष्चयलmभलत) को प्राचीन अवधारणालाई प्रतिबिम्बित गर्छ ।     महर्षि वेदव्यासद्वारा महाभारतमा सम्पादित कौरवहरूको जन्मको अलौकिक प्रविधि, आधुनिक क्लोनिङ प्रविधिसंग जीवनको कृत्रिम उत्पत्ति र विकासको सम्भावनाबारे प्राचीन वैज्ञाब मनीषाको उन्नत कल्पनाशीलताको द्योतक हो । महाभारत कालीन प्रविधिले एउटै स्रोतबाट बहु–सन्तान उत्पादन र कृत्रिम माध्यममा जीवन विकास गराउने अवधारणा प्रस्तुत गर्छ, जुन आजको बायो–टेक्नोलोजीका केही पक्षहरूसँग वैचारिक रूपमा मिल्दोजुल्दो देखिन्छ । साथै, यो प्रसंगले प्राचीन समाजमा गर्भशास्त्र र भ्रूण विकासबारे गहिरो ज्ञान र चिन्तन रहेको तथ्यलाई पनि उजागर गर्दछ, जसको प्रमाण आयुर्वेदका ग्रन्थहरूमा स्पष्ट रूपमा पाइन्छ । तसर्थ, कौरव जन्मको कथालाई केवल एक पौराणिक आख्यानको रूपमा मात्र नहेरी, तत्कालीन ज्ञान, कल्पना र जीवन–दर्शनको प्रतिबिम्बको रूपमा अध्ययन गर्नु सान्दर्भिक हुन्छ । यसले प्राचीन ज्ञान र आधुनिक विज्ञानबीच संवादको ढोका खोल्न मद्दत गर्दछ ।