IMG-LOGO

शिष्ट र धार्मिक स्वभावका संजय

 मंगल, फागुन १८, २०७७  आर एल श्रमजीवी

    संजय महर्षि व्यासका शिष्य थिए र धृतराष्ट्रको राज्यसभाका सम्मानित सदस्य थिए । महर्षि वेदव्यासले संजयलाई धृतराष्ट्रलाई महाभारत युद्धको जीवित वणर्न बताउन दिव्य दर्शन दिए । वास्तवमा, संजय धृतराष्ट्रका एक मन्त्री थिए । यी विद्वानहरू गभलगन नामका सुत्रका छोराहरू थिए । उनी स्वभावैले शिष्ट र धार्मिक स्वभावका थिए । धृतराष्ट्रका मन्त्री र श्रीकृष्णका भक्त उनी थिए । यसै कारणले गर्दा उनी पाण्डवहरूप्रति सहानुभूति राख्थे । संजय एकदम राम्रोसँग कुरा गर्थे, धृतराष्ट्रले उनलाई महाभारत युद्ध भन्दा ठीक पहिले पाण्डवहरुसंग कुरा गर्न पठाए । त्यहाँबाट आएर उनले युधिष्ठिरको सन्देश धृतराष्ट्रमा सुनाए। उनी श्रीकृष्णको प्रख्यात भक्त थिए । धृतराष्ट्र अक्सर उनका शब्दहरूमा रिसाउँथे । श्रीमद्भागवत गीतामा संजय मुख्य व्यक्ति हुन् । धृतराष्ट्रले उनको मुखबाट मात्र श्रीमद्भगवद्गीता सुनेका थिए । संजय एकदम शान्तिमय, सम्मानजनक, ज्ञानी, सद्गुण, निडर, सत्यवादी, जितेन्द्रि, धर्मात्मा, स्पष्ट, श्रीकृष्णका प्रख्यात भक्त थिए ।     उनले समय समयमा राजालाई सल्लाह दिन प्रयोग र उनले प्रयोग गरेको असहिष्णु व्यवहार बारे चनाखो हुन्थे । जब पाण्डव दोस्रो चोटि जुवा खेलमा हारे जंगलमा जानुपर्‍यो, संजयले धृतराष्ट्रलाई चेतावनी दिए कि हे राजन !  कुरु राजवंशसंसारको पूणर् विनाश अपरिहार्य छ, तर निर्दोष व्यक्तिहरु व्यर्थमा मारिनेछन् । जब विदुर, भीष्म पितामह र गुरु द्रोणाचार्य आदिले रोके पनि तपाईका छोराहरूले द्रौपदीको अपमान गरेको सम्झेर युद्ध गर्नेछन् । यस प्रकार उनले स्वतः पाण्डवहरूको क्रोध (क्रोध) लाई निम्त्याए । दुर्योधनले मात्र यस्तो व्यवहार गर्न सक्थ्यो । संजय सधैं समय समयमा राजालाई सल्लाह दिन्थे ।  दरबारमा बसेर धृतराष्ट्र युद्धको स्थिति बयान गर्थे     जब यो निश्चित भयो कि युद्धलाई रोक्न सकिदैन, तब महर्षि वेदव्यासले संजयको लागि दिव्य दर्शन लिए । ताकि उनी दरबारमा बसेको युद्ध मैदानका सबै चीजहरू देख्दछन् र धृतराष्ट्रलाई आफ्नो अवस्था बताउन सक्छन् यसपछि, संजयले अन्धा धृतराष्ट्रलाई महाभारत युद्धको हरेक अंश भन्न लगाए । यो पनि भन्न सकिन्छ कि संजय माहाभारत युद्धको पहिलो प्रत्येक्ष प्रशारक (लाइभकर्ता) र  टिप्पणीकार पनि थिए । भनिन्छ कि संजयको बारेमा उनी युद्धमा पनि भाग लिने गर्थे। महर्षि व्यासको ईश्वरीय दर्शन पनि युद्ध पछि नष्ट भयो । श्रीकृष्णको महान् रूप जो अर्जुनले मात्र देखिने थियो, संजयले उनलाई ईश्वरीय दर्शनको साथ पनि देख्थे । संजयको ईश्वरीय दर्शन प्राप्त गर्ने कुनै वैज्ञानिक आधार महाभारत वा पछिका पदहरूमा भेटिएन । यो महर्षि वेदव्यास को एक चमत्कार मानिन्छ । गीतामा लेखिएका धेरै टिप्पणीहरूमा यस विषयलाई कुनै ठोस समाधान दिइएन ।     जब युद्धको सम्भावना थियो, धृतराष्ट्रले संजयलाई यो सन्देश पठाए कि कौरवहरूले आफ्नो राज्य लिएका भए पनि यो कुरुवंशी क्षत्रियको पक्षमा छ कि पांडवहरूले कौरवहरूसँग लड्न नपरोस् । यसको जवाफमा पाण्डवहरूले उनीहरूको हकको माग गरे र भने कि युद्धको चुनौती कौरवाहरूकै हो, पांडव मात्र क्षत्रधर्मको रक्षाका लागि युद्धका लागि तयार छन् । संजयको ईश्वरीय दर्शन थियो, त्यसैले उनले दरबारमा बसेको रणभूमिको सम्पूणर् दृश्य देख्न सके। अन्धा धृतराष्ट्रले महाभारत युद्धको प्रत्येक भाग उसको आवाजबाट सुने । व्यास मुनिले धृतराष्ट्रलाई युद्धको प्रत्यक्ष वणर्न बताउन संजयलाई ईश्वरीय दर्शन दिए । सांगोपापाङ्गले सम्पूणर् महाभारत युद्ध धृतराष्ट्रलाई सुनाए । संजय पनि बारम्बार युद्धमा संलग्न थिए । एक पटक लडाई गर्ने संजयलाई सत्य्यकीले भनेको थियो (यो, संजयलाई कैद गरेर के फाइदा हुन्छ, यदि त्यसले बाँचेन भने त्यसले काम गर्दैन, तब सत्यकीले तरवार उठायो तर व्यास मुनि देखा र्पयो र संजयलाई मार्न अयोग्य भएको बतायो। कैद संजयले आफ्नो हतियार हटाए र हतियार बिनाको आफ्नो घरतिर लागे। युद्धको सुरुदेखि कौरव पाण्डव सेनाहरूको भयंकर विनाशसम्म उनले सम्पूणर् घटनालाई धृतराष्ट्रमा सुनाए । युद्धको अन्त्य पछि, दुर्योधनको मृत्यु र पञ्चालसको हत्या, व्यासको ईश्वरीय दर्शन पनि ध्वस्त भयो । संजयको दिव्य दर्शन     श्रीकृष्ण द्वैपायन व्यास द्वारा संजयलाई दिव्य दर्शनको वरदान प्रदान गरिएको थियो । त्यो महाभारत संजय हो, हालसालै देखिएको युद्धको आँखामा देख्न सक्ने बताउन कृष्णले अर्जुनलाई दिएको श्रीमद्भगवत गीताको उपदेश पनि संजयले सुनाए । संजयले श्री कृष्णको ईश्वरीय रूप देखेका थिए जुन अर्जुनलाई मात्र देखिने थियो । संजयले ईश्वरीय दर्शन पाउनुको कारण संजयमा परमेश्वरमा निःस्वार्थ विश्वास थियो। भगवद् गीताले श्रीकृष्णले अर्जुनलाई भने अनुसार प्रचार गरे जुन तिनीहरूले मेरो कानले सुनेका थिए । यति मात्र होइन, उनले देवताहरूको लागि विरल विश्वरूप र चतुर्भुज रूप पनि देखे। महाभारतमा युद्ध जीतको घोषणा भइसकेको छ । महाभारत युद्ध पछि संजय धेरै वर्ष युधिष्ठिरको राज्यमा बसे। यसपछि उहाँ धृतराष्ट्र, गन्धारी र कुन्तीसँग अवकाश लिए । पौराणिक लेखहरुमा भनिएको छ कि उनी धृतराष्ट्र गान्धारी र कुन्तीको मृत्यु पछि संजय हिमालय पर्वतमा गए ।

ताजा समाचार

काभ्रेटाइम्स साप्ताहिक

डाटा छैन...

विज्ञापनका लागि:9841410162

ठेगाना
  • बनेपा, काभ्रे
  • kavretimes@yahoo.com
  • kavretimesw@gmail.com
  • 011-663049, 9841410162
हामीलाई फलो गर्नुहोस्