IMG-LOGO

महाभारतका बलवान भीम अर्थात भीमसेन

 मंगल, मंसिर २३, २०७७  आर एल श्रमजीवी 

महाभारत कथाका प्रमुखपात्र मध्येका  भीम अर्थात भीमसेनलाई बलवानका रुपमा प्रस्तुत गरिएको छ । भीमसेन पाण्डु र कुन्तीका दोश्रो सन्तान हुन् । भीमको अरुनाम    वृकोदर , जरासन्धजित ,किचकजेन, हिडम्बजीत र भीमसेन हो  । भीमको अवतार हावा हो भनिन्छ । चन्द्रवंश र यदुकुलमा जन्मिएका पाण्डु पुत्र भीमको  सौतेनी आमाको नाम मान्द्री हो । कुन्तीले दुर्वासा ऋषिको बरदानले पवन राजालाई बोलाएर  हावा चलाएर उनको जन्म भएको कुरा महाभारतमा उल्लेख छ । भीमका पत्नीहरु द्रौपदी , हिडिम्बा , बलन्ध्र हुन् । द्रौपदीले जन्माएको छोराको स्रुतासोम हो भने हेडम्बाले जन्माएको छोराको नाम  घटकचा हो । आफ्नो शक्तिका बारे धेरै घमण्ड  गर्ने भीम धेरै खन्चुवा थिए ।यति धेरै खान्थेकी अरूलाई केहि पनि विचार नगरी खान्थे भन्ने कुरा महाभारतमा उल्लेख छ । कथा अनुसार भीमासँग दश हजार हात्तीहरूको शक्ति बराबरको बल थियो । भीम  धनुबाण र गदा युद्धमा राम्ररी पोख्त थिए । दुर्योधन जत्तिकै भीमले श्रीकृष्णको ठूलो भाइ बलरामलाई पनि गदा युद्धको शिक्षा दिएका थिए  । महाभारत युद्धमा  कौरवका सय छोराहरू मारिए ।  दुर्योधन  र दुस्सासनलाई भीमले नै मारेका थिए  । द्रौपदीलाई अत्यन्तै  माया गर्ने भीम थिए । यो कुरा द्रौपदीले जीवनका आखिरी दिनमा थाहा पाएकी थिइन् । भीमले श्री कृष्णको सर्वोच्च शत्रु मगध राजा जरासन्धलाई पनि मारेका थिए । भीम पाण्डवहरू मध्ये सबैभन्दा शक्तिशाली र उच्च कदका थिए र युधिष्ठिरका सबैभन्दा मनपर्ने र भरपर्दो भाइ पनि थिए । युधिष्ठीर भीमसेनको प्रशंसा जहिल्यै गरिरहेका हुन्थे । दाताहरु मध्ये अर्थात दानी मध्ये भिम कर्ण जत्तिकै दानी थिए,उनी सबै क्षेत्रमा अनुभवी र युद्ध कलामा अत्यन्तै निपूर्ण र उत्तिकै  सक्रिय थिए । भिमको अनन्त शक्ति को डाह, दुर्योधनले जहिल्यै गर्थे । भीम र दुर्योधन एक्कै दिन जन्मिएको भनिन्छ ।  खानामा कालकुट विष पिएर पचाइदिने शक्ति  उनमा थियो । भीमलाई दुर्योधनले दाखबारी लगाएर बाँधेर नदीमा फ्याँकिदिएका थिए । त्यो बेला अरु पाण्डवहरू थकित र सुतिरहेका थिए, त्यसैले बिहान त्यहाँ भीमलाई नदेखेर खोज्न जाँदा भीम लुखुरलुखुर घर फर्किरहेका थिए ।  भीम – जरासन्ध युद्ध भीम पानीमा डुब्दै नागलोक पुगे । त्यहाँ विषालु सर्पहरू देख्न थाले र उनले सर्पहरूलाई नाश गर्न शुरू गरे । भिसुकी र नागराज आर्यक (भीमका मामा हजुरबुवा) ले भीमलाई चिने र अँगाले र त्यहि समयमा उनलाई पोखरीको पानी पिउन अवसर दिए पानी पिउनाले  एक हजार हात्ती बराबरको बल प्राप्ति भएको बताइन्छ । भीमले आठ कुण्ड पिएपछि आराम गरे । पछि, आठ दिन पछि, उनी सुरक्षित रूपमा घर पुगे । दुर्योधनले उनलाई फेरि कालकुट विष पिलाए । तर भीमको पेटमा वरक भन्ने आगो थियो, जसबाट विष पचाएको थियो र त्यसले कुनै प्रभाव पाएन । यसैले उनलाई वृकोदर नाम भनियो । दुर्योधनले एक पटक भीमको ओछ्यानमा सर्प छोडे । युद्ध महाभारतको चौधौं दिनको रात जारी रह्यो । त्यो रात पाण्डवहरूले डुबाए आक्रमण भएको थियो लडाईमा भीमले कलिंग राजकुमार, जयरत र धृतराष्ट्रका छोराहरू दुकर्ण र धर्मदलाई मात्र मुक्का र थप्पडले मारे ।  युद्धको भयानक घटनामा योद्धाहरुका आमा, बहिनी, पत्नीहरू रुँदै र मृत नायकहरूको अन्त्येष्टि जुलुसको साथ समाप्त भयो। यस कारणले गर्दा धृतराष्ट्रले हस्तिनापुर पुग्दा द्रौपदी , पाण्डव , सत्यकी र श्रीकृष्ण पाए । यद्यपि व्यास र विदुरले धृतराष्ट्रलाई यथेष्ट बुझे कि पाण्डवहरूमा उनीहरूको क्रोध अनावश्यक थियो। यस युद्धको जडमा उनीहरूप्रति अन्याय भएको थियो, त्यसैले युहधिष्ठर नरसंहार अपरिहार्य थियो।धृतराष्ट्रलाई अँगालेपछि उनी साह्रै रिसाएर भीमलाई भेट्न चिन्तित भए। श्रीकृष्णलाई उनको भावनात्मक भावना थाहा भयो, त्यसैले उनले भीमलाई हटाए र जीवनसाथी फलामको मूर्ति भीम बनाएर  धृतराष्ट्रको अगाडि राखिदिए । धृतराष्ट्रमा दस हजार हात्तीहरूको फौज थियो। धर्मबाट विचलित भएर उनी भीमलाई मार्न चाहन्थे किनकि भीमले नै अधिकांश कौरवलाई मारेका थिए । त्यसोभए, फलामको मूर्तिलाई भीम मान्दै धृतराष्टले त्यसलाई दुबै हातमा समेटेर कम्पाइन अर्थात बलपूर्वक मूर्तिलाई च्यातेर टुक्रा पारे । किनभने  उनको छातीमा छोरा मारेको चोट थियो र भीम मरे होलान् भनेर भीमको सम्झना गर्दै रुन थाले । सबैजना चुपचाप बसे । श्रीकृष्ण पनि क्रोधको साथ रातो पहेंलो भएका थिए । कृष्णले धृतराष्टलाई बिलाप नगर्न भन्दै तपाईंको क्रोधको अगाडि भीम तपाईको काखमा कसरी बाँच्न सक्छ ! तपाईको उद्देश्य थाहा पाएर, मैले तपाईको अगाडि तपाईको छोराले बनाएको भीमको फलामको मूर्ति प्रस्तुत गरेंको हुँ । भीमका लागि विलाप नगर्नुहोस्, ऊ जीवित छ । ‘ त्यसपछि, धृतराष्ट्रको रिस शान्त भयो र उनले सबै पाण्डवहरूलाई अँगालेको कथा महाभारत कथामा उल्लेख  छ  महाभारतमा धेरै योद्धा थिए, जो अत्यन्त शक्तिशाली थिए। तिनीहरूको सामना गर्नु भनेको मृत्युलाई सुनुवाइ गर्नु जस्तै थियो। त्यस्तै एक योद्धा पाण्डु पुत्र भीमको के महिमा गर्नु ? भनिन्छ कि १० हजार हात्तीहरूको शक्तिले गर्दा भीमले एक पटक नर्मदा नदीको बहाव रोकेका थिए । भीम भित्र यति धेरै शक्ति को आगमनको पछाडि एक चाखलाग्दो किस्सा छ  । यस अनुसार, भीम सानै देखि  निक्कै शक्तिशाली थिए । उनले धृतराष्ट्रका छोराहरू कौरवासलाई कुटपिट, दौड, कुश्ती सबै खेलहरूमा हराउँथे । यद्यपि उनी कौरवहरूप्रति कुनै दुश्मनी नभए पनि दुर्योधनले सुरुदेखि नै भीमसेनको बिरूद्ध षड्यन्त्र रचेका  थिए । त्यसपछि उनले उचित अवसर पाउने बित्तिकै भीमलाई मार्ने विचार गरिहाल्थे । दुर्योधनले एक पटक गंगाको किनारमा खेल्नको निम्ति शिविर बनाए र त्यस ठाउँको नाम उड्काक्रिदान राखे। खाना र पेयदेखि लिएर खेलकूदसम्म सबै प्रबन्धहरू थिए । दुर्योधनले पनि पाँच पाण्डवहरूलाई त्यहाँ खेल्न आमन्त्रित गरे र एक दिन उनले भिमको खानामा विष मिलाए । जब यो विषाक्त भोजन खाएर भीम बेहोश भए , दुर्योधनले आफ्नो दुःख सहित उसलाई गंगामा फ्याँकिदिए तर पनि भीम बाँचेर ठमठम घर फर्किए  धेरैको भनाई छ कि महाभारत युद्धको कारण नै द्रोपदीको चीरहरण हो । द्रौपदी माथि भएको त्यो अत्याचारमा हस्तिनापुर राज्यको मौनता र दुशासनको दुराचार देखेर भीम अति क्रोधित भए र युद्धमा सबै कौरवहरुलाई मार्ने र दुशासनलाई मार्ने र उनको रगत लिने वाचा गरे । भीमसेन एक अद्भुत योद्धाको साथ साथै नैतिकतामा पोख्त थिए । उनको नैतिकता त्यो समयलाई थाहा छ जब श्रीकृष्ण एक सन्देश वाहकको रूपमा कौरव सम्मेलनतिर लागेका थिए । भिमसेनले भने “मधुसूदन! कौरवको बिचमा तपाईले त्यस्तो काम गर्नु पर्छ जसले शान्ति स्थापना गर्नेछ । दुर्योधन नराम्रो, नम्र छ र विद्रोही बुद्धि पनि छ । ऊ मर्नेछ, तर झुकेर स्वीकार्ने छैन । तपाईंको भनाई धार्मिक र अर्थपूर्ण, कल्याणकारी र प्रिय हुनुपर्दछ । धृतराष्ट्रले भीमको बहादुरी वर्णन गर्दै भने कि “महाबाहु भीम इन्द्र जत्तिकै आश्चर्यजनक छ ।” म मेरो सेनामा कसैलाई पनि युद्धको सामना गरिरहेको देख्दिन । ऊ ज्योतिषमा द्रोण जस्तै छ, वेगमा वायु र क्रोधमा महेश्वर ।’’ धृतराष्ट्रको यो भनाइ एकदम सत्य छ । भीमसेन महाभारतको अद्वितीय योद्धा थिए । महाभारतको युद्धमा उनले आश्चर्यजनक वीरता प्रदर्शन गरे । अन्त्यमा, उनले गन्ध युद्धमा दुर्योधनलाई पराजित गरेपछि,उसले पाण्डवहरूको पक्षबाट युद्ध जिते र महाभारत युद्ध सकियो ।  

ताजा समाचार

काभ्रेटाइम्स साप्ताहिक

डाटा छैन...

विज्ञापनका लागि:9841410162

ठेगाना
  • बनेपा, काभ्रे
  • kavretimes@yahoo.com
  • kavretimesw@gmail.com
  • 011-663049, 9841410162
हामीलाई फलो गर्नुहोस्